Publicatiedatum: 31-5-2007

Zuinig met gemeenschapsgeld

HUGO SCHORER

Het is al meer dan vijftien jaar geleden dat de gemeente Renswoude in een rechtszaak gewikkeld was met een andere overheid, in dit geval het Rijk. Renswoude werkte toen uitstekend samen met Utrechtse en Gelderse gemeenten op brandweergebied. In haar onuitputtelijke wijsheid had Den Haag bedacht dat de samenwerking tussen gemeenten maar eens strak geregeld moest worden. Vaak was de situatie aldus: gemeente A werkte op terrein X samen met gemeenten B, C en D, maar op terrein Y met gemeenten E, F en G. Het Rijk vond het een lappendeken, twijfelde aan de democratische controle: er moest nodig opgetreden worden.

De minister wees regio's aan waarbinnen gemeenten met elkaar moesten samenwerken. Je mocht niet meer samenwerken met gemeenten buiten je regio. De regio's lagen bijna altijd binnen een provincie en zo kwam er een einde aan onze prima interprovinciale brandweersamenwerking. Wij vonden dat niet in het belang van onze burgers, konden het hun ook niet uitleggen en vochten de Haagse besluiten daarom aan bij de Raad van State.

Tevergeefs. Zo'n tien jaar later kwam Den Haag overigens op andere gedachten en mochten gemeenten weer samenwerken met wie ze wilden. Inmiddels had Renswoude op brandweergebied goede afspraken met uitsluitend Utrechtse gemeenten en dat hebben we toen maar zo gelaten.

Sindsdien hebben we geen procedures meer gevoerd tegen andere overheden. Ik vind dat ook een uiterste middel, want voor de burger is de overheid één en als twee overheden procederen doen ze dat beide op kosten van diezelfde burger.

Een voorbeeld van een dergelijke procedure tussen overheden is de rechtszaak die de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) samen met enkele gemeenten onlangs heeft aangespannen tegen de Staat. De VNG was namelijk erg boos over het besluit van het vorige kabinet om het gebruikersdeel van de onroerendezaakbelasting (ozb) op woningen af te schaffen.

Met ingang van 2006 betalen huurders van woningen geen ozb meer. Hiermee is het eigen belastinggebied van de gemeenten veel kleiner geworden. Volgens de VNG is het besluit van het vorige kabinet in strijd met het ook door ons land ondertekende Europees Handvest voor de lokale autonomie. Daarin staat dat een substantieel deel van de financiële middelen van gemeenten moet bestaan uit lokale belastingen. De rechtbank in Den Haag heeft de eis van de VNG echter afgewezen. Volgens de rechter is de Staat niet gebonden aan dit onderdeel van het handvest.

Is deze procedure in het belang van de burgers geweest? Zij die geen ozb meer hoeven te betalen zullen dat niet erg vinden. Zij zouden hoogstens ontevreden kunnen zijn omdat allerlei gemeentelijke voorzieningen op de tocht komen te staan nu de gemeente minder ozb binnenkrijgt. Den Haag heeft de gemeenten echter netjes gecompenseerd voor het verlies van 1 miljard euro aan inkomsten. Dus daar hoeven de inwoners niet bang voor te zijn. Is deze procedure aan hen uit te leggen? Dat is niet eenvoudig. Inwoners zullen zeggen: jullie gaan op onze kosten procederen tegen het feit dat wij minder ozb hoeven te betalen.

Op zich heeft de VNG volkomen gelijk met de stelling dat bij gemeenten die geen uitvoeringskantoortjes van Den Haag zijn, een behoorlijk eigen belastinggebied hoort. Het kabinet zou daarom serieus werk moeten maken van de motie-Engels, aangenomen in de Eerste Kamer, die de regering vraagt om herstel van het gemeentelijk belastinggebied voor te bereiden. Tot nu toe is daar weinig aan gedaan. Wellicht een onbedoeld neveneffect van de rechtszaak?

Conflicten tussen overheden dienen primair door overleg en bemiddeling opgelost te worden. Rechtszaken tussen overheden op kosten van de burger kunnen beter achterwege blijven.

Jhr mr K.F.H. Schorer is burgemeester van Renswoude. E-mail: burgemeester@renswoude.nl

Copyright (c) 2007 Het Financieele Dagblad


TERUG NAAR: Artikelkeus OF INTRODUCTIEPAGINA