Publicatiedatum: 28-6-2007

Als een gemeente in Frankrijk

HUGO SCHORER

Een buitenlandse vakantie biedt de mogelijkheid voor een bezoekje aan het gemeentehuis ter plekke, in dit geval van het provinciestadje Gap in Zuid-Frankrijk. Daar kregen we een informatiebulletin dat geheel gewijd is aan de gemeentelijke begroting 2007, ondertekend door de gekozen burgemeester van Gap. Wat mij opviel was dat bijna 30 procent van de gemeentelijke inkomsten afkomstig is van directe lokale belastingen en 15 procent van heffingen en leges voor gemeentelijke diensten en producten. Slechts 22 procent bestaat uit uitkeringen van de Franse staat en subsidies.

De directe gemeentelijke belastingen bestaan uit het Franse equivalent van onze onroerendezaakbelasting (ozb), zowel voor huurders als voor eigenaren van gebouwen en grond. Daarnaast int Gap een belasting van ieder die een bedrijf of een beroep uitoefent. Deze belasting is gerelateerd aan de huurwaarde van het onroerend goed waar het bedrijf of het beroep wordt uitgeoefend. Het informatiebulletin legt een duidelijk verband tussen de voorgestelde tariefstijging van de gemeentelijke belastingen van 1,2 procent en diverse voorgenomen investeringen, waaronder infrastructurele projecten en de bouw van een cultureel centrum.

Frankrijk is een sterk gecentraliseerd land. Nederland een gedecentraliseerde eenheidsstaat.

Toch zijn de eigen gemeentelijke belastinginkomsten in Frankrijk procentueel veel hoger dan in ons land. Vorig jaar vormden algemene en specifieke uitkeringen van het Rijk gemiddeld bijna 80 procent van de gemeentelijke inkomsten. De ozb leverde slechts 10 procent van de inkomsten op. Dit percentage is zo laag door de afschaffing van de ozb voor huurders. De rest bestond uit andere gemeentelijke belastingen, zoals de toeristenbelasting, uit gemeentelijke heffingen, zoals de afvalstoffenheffing, en uit leges, bijvoorbeeld voor rijbewijs en paspoort.

Gemeenten hebben geen invloed op de hoogte van de rijksuitkeringen. En maar beperkte beleidsruimte bij de gemeentelijke heffingen en de leges, omdat deze in beginsel kostendekkend moeten zijn. Bij bijna 90 procent van de inkomsten is de gemeentelijke speelruimte dus afwezig of zeer beperkt. Nu tussen Rijk en gemeenten is afgesproken om de limitering van de ozb-stijging af te schaffen, ontstaat er bij de ozb weer enige ruimte. Die ruimte zet echter voor het gemeentelijke huishoudboekje nauwelijks zoden aan de dijk. Immers, een verhoging van de ozb met vijf procent levert gemiddeld slechts een half procent stijging van de gemeentelijke inkomsten op.

Terecht bepleit de commissie-Van Aartsen in haar recente rapport 'De eerste overheid' een drastische wijziging van de financiŽle verhouding tussen Rijk en gemeente. Het eigen belastinggebied van gemeenten moet met 30 ŗ 40 procent een fors deel van de gemeentelijke inkomsten vormen. Verhoging van de belastingen moet gepaard gaan met een gelijktijdige verlaging van de rijksbelastingen, zodat de burger er niets van merkt.

In feite bepleit de commissie-Van Aartsen een omvang van het gemeentelijk belastinggebied, die vergelijkbaar is met wat nu in Frankrijk gebruikelijk is.

Zolang deze aanbeveling niet is uitgevoerd blijven de gemeenten financieel afhankelijk van de Haagse geldstromen en hebben zelf weinig tot geen eigen speelruimte. Gemeentebestuurders moeten nu te vaak tegen de burgers zeggen: het spijt me, maar de ozb moet omhoog want we krijgen ineens veel minder geld uit Den Haag. Ze zouden veel liever zeggen: wij verhogen de ozb , maar u krijgt daarvoor volgend jaar een prachtige schouwburg of die en die verkeersknelpunten worden daarmee opgelost. Gemeentebestuurders zijn nu drukker met het najagen en zekerstellen van allerlei Haagse en provinciale subsidiestromen dan met het afleggen van verantwoording aan hun gemeenteraden en hun inwoners over de besteding van belastinggelden die inwoners hen toevertrouwen.

Jhr mr K.F.H. Schorer is burgemeester van Renswoude. E-mail: burgemeester@renswoude.nl

Copyright (c) 2007 Het Financieele Dagblad


TERUG NAAR: Artikelkeus OF INTRODUCTIEPAGINA