Publicatiedatum: 25-1-2007

Breng regeerakkoord lokaal in kaart

HUGO SCHORER

Enige jaren geleden werd Nederland getroffen door de mkz-crisis. Duizenden koeien, al dan niet besmet met mond- en klauwzeer, werden toen geruimd. Renswoude lag in het gebied waar niet werd geruimd maar waar wel allerlei voorzorgsmaatregelen golden. Het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Voedselveiligheid (LNV) nodigde alle burgemeesters in het gebied uit voor crisisberaad.

De boodschap van de LNV-ambtenaren was: wij regelen alles, u heeft op dit terrein geen bevoegdheden en u hoeft niets te doen. Enigszins verbluft dropen wij af naar onze gemeentehuizen, waar onze ambtenaren niet wisten wat te antwoorden op de talloze vragen van onze verontruste inwoners en veehouders. Deze opstelling van LNV leidde tot slechte verhoudingen met de gemeentebestuurders. De toenmalige minister van LNV, Laurens-Jan Brinkhorst, ging zelfs zover dat hij op het hoogtepunt van de crisis een van mijn collega's bestuurlijke ongehoorzaamheid verweet.

Gelukkig heeft het ministerie veel van deze crisis geleerd. Een paar jaar later trokken de gemeenten en LNV onder leiding van minister Cees Veerman samen op bij de bestrijding van de vogelgriep.

Dat is natuurlijk ook de enig juiste wijze van handelen naar de burger toe. Die maakt immers zelden onderscheid tussen Rijk, provincie of gemeente. In de dagelijkse werkelijkheid van het bestuurlijk optreden van deze overheidslagen is een eendrachtige opstelling vaak ver te zoeken.

In de boeiende beschouwing 'Spelregels voor interbestuurlijke verhoudingen' heeft de Raad van State onlangs aandacht besteed aan de bestuurlijke verhoudingen tussen Rijk, provincie en gemeente. Dit rapport verdient beslist meer aandacht dan het tot nu toe heeft gekregen.

Aanleiding is de code interbestuurlijke verhoudingen. Deze is eind 2004 afgesproken tussen Rijk, provincies en gemeenten. Hierin zijn allerlei gedragsregels vastgelegd, zoals elkaar informeren en consulteren over voorgenomen plannen, wetten en regels en over de financiële gevolgen daarvan. Gedragsregels waarvan je zou zeggen dat het toch volstrekt normaal is dat je je daar aan houdt. In de wereld van de overheidsbureaucratie was dat inmiddels niet meer normaal en werd het nodig gevonden om dergelijke vanzelfsprekendheden zwart op wit te zetten.

De Raad van State signaleert in zijn rapport inderdaad diverse gevallen waarin het Rijk zich niet heeft gehouden aan de gedragsregels neergelegd in deze code. Dat kwam misschien ook omdat maar weinigen op de hoogte waren van het bestaan ervan. Deze was namelijk wel plechtig ondertekend, maar vervolgens in de la verdwenen. Daarom stelt de Raad van State voor dat de minister van Binnenlandse Zaken er serieus op gaat toezien dat alle overheden zich voortaan aan de code houden.

In zijn rapport doet de Raad van State verder enkele opvallende aanbevelingen om de interbestuurlijke verhoudingen te verbeteren. De belangrijkste daarvan vind ik het idee dat het nieuwe kabinet meteen na het regeerakkoord ook bestuursakkoorden sluit met de provincies en de gemeenten. Daarin zouden deze overheden afspraken moeten vastleggen over de gevolgen van het regeerakkoord voor de provincies en de gemeenten.

Er zijn op dit moment nogal wat voor de hand liggende onderwerpen voor zo'n bestuursakkoord: het advies van de commissie-Kok om één Randstadprovincie te vormen, de bereikbaarheid van de Randstad, de dringend noodzakelijke vergroting van het gemeentelijk belastinggebied en hoe om te gaan met allerlei plannen van het huidige kabinet tot centralisatie, zoals de wetsontwerpen om te komen tot een nationale politie en een regionale brandweer.

Kortom, er ligt voldoende materiaal op het bureau van de kabinetsinformateur om de verhoudingen tussen Rijk, provincies en gemeenten te verbeteren. Uit het rapport van de Raad van State blijkt dat dit geen overbodige luxe is.

Jhr mr K.F.H. Schorer is burgemeester van Renswoude. E-mail: burgemeester@renswoude.nl

Copyright (c) 2007 Het Financieele Dagblad


TERUG NAAR: Artikelkeus OF INTRODUCTIEPAGINA