Publicatiedatum: 22-2-2007

Gemeenten beslissen zelf over fusie

HUGO SCHORER

Eens in de tien vijftien jaar ontstaat er discussie over de vraag of de gemeente Renswoude niet opgeheven moet worden. Renswoude heeft 4470 inwoners en dat is volgens Haagse en andere deskundigen veel te weinig om nog goed te kunnen functioneren.

Het begon al in 1849 toen de gouverneur van Utrecht voorstelde om Renswoude en het naburige dorp Woudenberg samen te voegen. Dat voorstel redde het niet en vervolgens bleef het meer dan een eeuw stil. In 1969, 1985 en 1996 stelde de provincie Utrecht voor Renswoude samen te voegen met andere gemeenten.

De argumenten varieerden. Soms was het de noodzaak om een krachtige plattelandsgemeente te vormen teneinde de verstedelijkingsdruk het hoofd te bieden. Dan weer waren het de kostenvoordelen van samenvoeging of de complexe taken en vraagstukken die in de toekomst op de gemeenten afkwamen en die een kleine gemeente als Renswoude niet aan zou kunnen.

De laatste jaren ligt de nadruk minder op de efficiency- en kostenvoordelen van het samenvoegen van gemeenten, omdat het maar zeer de vraag is of die voordelen er wel zijn. De favoriete termen zijn nu robuuste gemeenten, vergroting van bestuurskracht en vermindering van bestuurlijke drukte. Over de afstand bestuur-burger en de betrokkenheid van de burger bij het bestuur wordt weinig gesproken.

Het probleem bij al die discussies was dat gemeentebestuur en inwoners van Renswoude zelf vonden dat het best wel goed ging en de meerwaarde van een samenvoeging niet direct inzagen. Bovendien begonnen de argumenten pro samenvoeging in de loop der jaren aan kracht in te boeten, naarmate de discussies zich herhaalden, Renswoude zelfstandig bleef en desondanks aardig bleef functioneren. De gemeenteraad heeft zich al die jaren unaniem op het standpunt gesteld dat Renswoude prima zelfstandig kon blijven. Daarbij had Renswoude het geluk dat grote buurgemeenten geen annexatiedrift vertoonden. Nu komt er weer een nieuwe discussieronde op gang, ditmaal omdat kleine buurgemeenten willen fuseren, niet alleen met elkaar, maar ook met Renswoude erbij. Tot nu toe zijn er geen nieuwe argumenten.

Den Haag heeft vooral in de jaren negentig veel kleine gemeenten opgeheven. Na Fortuyn, die grote gemeenten wilde opdelen, kreeg de kloof tussen burger en bestuur meer aandacht. Er kwam weerstand tegen gedwongen schaalvergroting. Gemeenten moesten het zelf willen. Uit bestuurskrachtonderzoeken kwam naar voren dat er geen relatie is tussen de bestuurskracht van een gemeente en het aantal inwoners.

Toch kwam minister Johan Remkes van Binnenlandse Zaken in oktober vorig jaar nog met het idee om naar Deens model een grootschalige gemeentelijke herindeling door te voeren, waarbij alle gemeenten van minder dan 20.000 inwoners zouden worden opgeheven. Ook de Vereniging van Nederlandse Gemeenten wekt in het onlangs gepresenteerde Manifest der Gemeente de indruk geen moeite te hebben met een opschalingsoperatie.

In reactie daarop hebben circa zeventig burgemeesters (ongeveer een op de zes) in een brief aan de kabinetsinformateur stelling genomen tegen gedwongen fusies van gemeenten, louter en alleen op basis van een bepaald inwonertal. Zij zijn niet op voorhand tegen schaalvergroting, maar wijzen er op dat gemeenten zelf goed in staat zijn deze afweging te maken. Alleen wanneer een gemeente niet meer aan eisen van veiligheid kan voldoen, financieel de zaken niet op orde krijgt of wanneer inwoners duidelijk aangeven dat zij niet tevreden zijn over hun gemeentebestuur, kan worden onderzocht of er een relatie ligt met de schaalgrootte. Fusie kan dan een uitkomst zijn, maar ook andere opties zoals samenwerking zijn mogelijk. Veel vragen zullen bij die afweging beantwoord moeten worden. Het aantal inwoners is daarbij volgens die burgemeesters het minst relevant.

In het coalitieakkoord tussen CDA, PvdA en ChristenUnie is afgesproken dat herindeling van gemeenten plaatsvindt indien daarvoor voldoende lokaal draagvlak bestaat. Dat is geheel in lijn met de stellingname van de burgemeesters.

Jhr mr K.F.H. Schorer is burgemeester van Renswoude. E-mail: burgemeester@renswoude.nl.

Copyright (c) 2007 Het Financieele Dagblad


TERUG NAAR: Artikelkeus OF INTRODUCTIEPAGINA