Publicatiedatum: 19-4-2007

Daar gaat Den Haag niet meer over

HUGO SCHORER

Er is in bestuurlijk Nederland een immer durende discussie over wat het Rijk regelt en waar de gemeenten over gaan. Oftewel wat regelen we centraal en wat decentraal. De ervaring leert dat vooral rampen en calamiteiten leiden tot een centraliseringsgolf. Na de energiecrisis van 1973 vaardigde Den Haag allerlei wetten en regelingen uit om het energieverbruik te beperken. Na de vuurwerkramp in Enschede werden de regels op het terrein van vuurwerk drastisch aangescherpt. Na de aanslagen van 11 september 2001 in New York heeft Den Haag wetten en regelingen aangepast ter bestrijding van het terrorisme. Ook de plannen voor een nationale politie moeten in dit licht gezien worden.

Aan de andere kant zijn er ook regelmatig pleidooien om niet alles centraal te regelen, maar waar dat kan, zaken over te laten aan gemeenten. Dat heeft in de afgelopen twintig jaar geleid tot het overhevelen van taken van het Rijk naar de gemeenten. Bekende voorbeelden zijn de voorzieningen voor gehandicapten, de bijstand, de huisvesting van scholen en het organiseren van huishoudelijke hulp voor mensen die daar behoefte aan hebben. Decentralisatie kan in de vorm van het overdragen van taken, maar het is ook mogelijk om gemeenten meer beleidsvrijheid te geven. Zo geeft de Nota Ruimte van het vorige kabinet meer vrijheid aan provincies en gemeenten om te bepalen waar wel en waar niet gebouwd mag worden. Voorafgaand aan die nota bemoeide Den Haag zich zelfs met lokale bouwprojecten. Of een drogisterijketen in Renswoude zijn hoofdkantoor mocht uitbreiden, werd in Den Haag beslist.

Een gevolg van die ontwikkeling is dat gemeenten hun eigen invulling geven aan de beleidsruimte die hun gegeven wordt. De ene gemeente voert de wet zus uit, de andere zo. Uiteraard binnen de grenzen die de wet stelt. Wat we vervolgens zien is dat belangengroepen met de regelmaat van de klok aan Den Haag vragen om de gemeenten tot de orde te roepen.

Bijvoorbeeld natuur- en milieuorganisaties die vinden dat gemeenten het landschap laten verrommelen, de groene ruimte laten dichtslibben, bedrijventerreinen aanleggen zonder dat het nodig is, kortom dat gemeenten er sinds de Nota Ruimte een potje van maken. Het Rijk zou de regie weer in handen moeten nemen en de ruimtelijke teugels strak moeten aantrekken.

Belangenorganisaties van gehandicapten klagen bij de minister dat een gehandicapte tegenwoordig in de ene gemeente veel gemakkelijker een traplift krijgt dan in de andere. Iedere gehandicapte zou door elke gemeente in Nederland op precies dezelfde manier behandeld moeten worden. Thuiszorgorganisaties trekken aan de Haagse bel omdat gemeenten onvoldoende opgeleide thuishulpen naar cliŽnten zouden sturen.

Gemeenten werken volgens democratische regels en bijna altijd is er vooraf inspraak mogelijk of kan men achteraf bezwaar maken en in beroep gaan tegen besluiten van de gemeente.

Bedrijven, particulieren en organisaties hebben lokaal voldoende mogelijkheden om duidelijk te maken hoe zij over zaken denken. Zij zouden daar veel meer gebruik van kunnen maken in plaats van meteen naar de minister of de Tweede Kamer te rennen met het dringende verzoek om de gemeenten weer in het gareel te krijgen.

Den Haag heeft echter de neiging om bij iedere klacht over gemeenten in de stress te schieten, kamervragen te stellen, een spoeddebat aan te vragen en andere bestuurlijke drukte te veroorzaken. Als Den Haag zou zeggen: het spijt ons, maar dit is tegenwoordig een verantwoordelijkheid van de gemeenten; trekt u maar bij het gemeentebestuur aan de bel, dan zou het debat gevoerd kunnen worden waar het hoort, namelijk in de gemeenteraad.

Dat schept voor de burger ook duidelijkheid. Die weet nu vaak niet welke overheid waar over gaat.

Jhr mr K.F.H. Schorer is burgemeester van Renswoude. E-mail: burgemeester@renswoude.nl

Copyright (c) 2007 Het Financieele Dagblad


TERUG NAAR: Artikelkeus OF INTRODUCTIEPAGINA