Publicatiedatum: 14-6-2007

Den Haag omarmt de gemeenten

HUGO SCHORER

Het is weer koek en ei tussen Rijk en gemeenten. Dat bleek op de jaarlijkse toogdag van gemeentebestuurders die de afgelopen week in Utrecht werd gehouden. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) presenteerde vol trots een bestuursakkoord met het nieuwe kabinet. Minister van Binnenlandse Zaken (BZK) Guusje Ter Horst sprak op het congres alle vertrouwen in de gemeenten uit.

Onder het vorige kabinet had de verhouding tussen gemeenten en Rijk een dieptepunt bereikt door de gedeeltelijke afschaffing van de onroerendezaakbelasting (ozb) en de limitering van de stijging van de ozb-tarieven.

Het coalitieakkoord van het nieuwe kabinet ademde al een sfeer van vertrouwen in de gemeenten. Er zitten twee ex-burgemeesters op BZK. Guusje ter Horst is oud-burgemeester van Nijmegen en staatssecretaris Ank Bijleveld oud-burgemeester van Hof van Twente. Daar kon de VNG prima zaken mee doen.

Vertrouwen is het centrale thema van het bestuursakkoord. De eerste zin luidt: 'Vertrouwen ligt aan de basis van een goed functionerende samenleving: vertrouwen van burgers in elkaar, vertrouwen van de burger in de overheid en vertrouwen tussen overheden onderling.'

Dat laatste maakte het mogelijk in het akkoord af te spreken dat de net ingevoerde limitering van de stijging van de ozb-tarieven weer wordt geschrapt. Een belangrijk pijnpunt voor de gemeenten wordt hiermee weggenomen. Blijkens de felle protesten van de Vereniging Eigen Huis heeft nog niet iedereen het vertrouwen dat de gemeenten de ozb slechts bescheiden zullen laten stijgen. Als de gemeenten zich niet netjes gedragen, kan het kabinet in 2010 de limitering weer invoeren.

Uit het akkoord blijkt ook dat het Gemeentefonds intact blijft omdat het Rijk het geld voor de dringende aanpak van de probleemwijken elders vandaan haalt. Even dreigde het Rijk een greep in het fonds te doen. Dat zou betekenen dat 425 gemeenten zouden moeten opdraaien voor de kosten van de aanpak van de veertig wijken, gelegen in achttien gemeenten - een iets te groot beroep op de onderlinge gemeentelijke solidariteit. Laten de woningcorporaties dit geld maar op tafel leggen. Deze instanties hebben geld genoeg en zijn meestal eigenaar van de huurwoningen in deze probleemwijken.

Het akkoord zet verder in op decentralisatie van rijkstaken naar de gemeenten, al moet dit nog nader uitgewerkt worden. Daar heeft BZK de andere Haagse ministeries voor nodig. Dit akkoord geeft BZK daarbij een prima uitgangspunt.

Minster Ter Horst vertelde het VNG-congres dat zij de gemeenten alle vertrouwen en ruimte wil geven en dat ze het lokale bestuur wil versterken. Gemeenten moeten hun eigen kracht organiseren en de ruimte krijgen om maatschappelijke problemen aan te pakken.

Zelden kregen gemeentebestuurders van een minister van BZK zo'n pro-gemeenteverhaal te horen als de toespraak van Ter Horst.

Door alles heen speelt de kwestie van de schaalvergroting van gemeenten. Het VNG-congres sprak zich weliswaar expliciet uit tegen het noemen van een bepaalde minimale schaal voor gemeenten, maar de minister liet duidelijk blijken de bestuurskracht van gemeenten van groot belang te vinden. Al die gemeentelijk taken moeten tenslotte professioneel uitgevoerd worden en meer taken brengen een grotere schaal met zich mee.

Dat uit veel bestuurskrachtonderzoeken blijkt dat er geen verband is tussen de schaalgrootte van een gemeente en de bestuurskracht, wil er niet in bij de Haagse beleidsmakers.

Vooralsnog staat het vertrouwen in de gemeenten voorop en dat is een nieuw en uitstekend signaal uit Den Haag.

Jhr mr K.F.H. Schorer is burgemeester van Renswoude. E-mail: burgemeester@renswoude.nl.

Copyright (c) 2007 Het Financieele Dagblad


TERUG NAAR: Artikelkeus OF INTRODUCTIEPAGINA