Publicatiedatum: 27-7-2006

Helder en fris drinkwater

HUGO SCHORER

Als er weer eens zo'n hittegolf is, is het toch wel erg aangenaam dat er op ieder moment van de dag heerlijk helder drinkwater uit de kraan komt. Dat is een luxe die veel landen in de wereld niet kennen. De drinkwatervoorziening in ons land is van oudsher zeer betrouwbaar. Dat komt onder meer omdat de drinkwaterleidingbedrijven sinds jaar en dag in handen van de overheid zijn, in dit geval gemeenten en provincies. Ook Renswoude heeft een bescheiden aantal aandelen in de NV Hydron Midden-Nederland, die drinkwater in de provincie Utrecht levert. Afhankelijk van het verbruik is een gezin in die provincie ongeveer 10 tot 15 euro per maand kwijt aan het drinkwaterleidingbedrijf.

De discussies over liberalisering en privatisering van de nutssectoren zijn ook aan de drinkwatersector niet voorbijgegaan. In tegenstelling tot de gang van zaken rond de elektriciteitssector heeft Den Haag op dit punt een duidelijk standpunt ingenomen. Voldoende drinkwater van goede kwaliteit is van groot belang voor de volksgezondheid. Daarom wil het Rijk deze nutsvoorziening terecht niet aan particuliere bedrijven overlaten. Dit is twee jaar geleden wettelijk vastgelegd. Genoeg geregeld zou je zeggen. Maar nee.

De Tweede Kamer maakt zich zorgen over de tarieven van de waterleidingbedrijven. Deze bedrijven hebben een monopolie en zouden onvoldoende kostenbewust zijn, waardoor waterverbruikers te veel zouden betalen. Daarom staat in een wetsvoorstel dat het vorige kabinet voorbereidde, dat de tarieven redelijk, transparant en niet discriminerend moeten zijn en dat het Rijk nadere regels kan stellen. De sector zelf past vrijwillig een vorm van prestatievergelijking of benchmarking toe. Bedrijven vergelijken hun prestaties en kosten. Sinds de invoering van de benchmark (1997) is de sector ruim 21 procent efficiŽnter geworden. In het wetsvoorstel wordt deze prestatievergelijking verplicht gesteld. De Tweede Kamer betwijfelt echter of dat voldoende is en ziet centraal tarieftoezicht door de NMa als optie.

Bovendien zou volgens Den Haag het gevaar dreigen dat gemeenten en provincies drinkwaterbedrijven gaan gebruiken als melkkoe. Zij zouden uit zijn op winstmaximalisatie en uitkering van aantrekkelijke dividenden op hun aandelen in de waterleidingbedrijven.

De Tweede Kamer vindt dat aan de levering van drinkwater niet verdiend mag worden en wil exact gaan voorschrijven hoeveel winst de bedrijven mogen maken.

Voordat het kabinet viel was de bedoeling van het Rijk om met elk waterleidingbedrijf een convenant te sluiten, met afspraken over de hoogte van de vergoeding op het eigen vermogen, het dividendbeleid en de bestemming van de niet uitgekeerde winst. Deze plannen betekenen een in ons land ongebruikelijke inperking van de bevoegdheden van aandeelhouders. Je zou kunnen spreken van een impliciete onteigening van deze nutsbedrijven

Feit is dat van de twaalf waterleidingbedrijven in ons land er tien niet of nauwelijks winst uitkeren. Dat is een bewuste keuze van de aandeelhouders, gemeenten en provincies dus. Maar zelfs als er wel marktconforme dividenden worden uitgekeerd, dan verdwijnt het geld niet in de zakken van particuliere winstmakers. Het komt terecht bij overheden, waar democratisch gekozen organen beslissen over de besteding van deze opbrengsten.

De Haagse plannen lijken ingegeven door een gebrek aan vertrouwen in gemeenten en provincies en zijn tekenend voor de over het algemeen minder positieve opstelling van het vorige kabinet tegenover de medeoverheden.

Uitgangspunt voor de verhouding tussen Rijk, provincies en gemeenten zou moeten zijn een wederzijds vertrouwen in elkaar. Vanuit dat uitgangspunt kan het nieuwe kabinet de drinkwatersector met een gerust hart overlaten aan gemeenten en provincies en zijn ingewikkelde Haagse regels niet nodig.

Jhr mr K.F.H. Schorer is burgemeester van Renswoude.

Copyright (c) 2006 Het Financieele Dagblad


TERUG NAAR: Artikelkeus OF INTRODUCTIEPAGINA