Publicatiedatum: 19-10-2006

Bestuurlijke spaghetti

HUGO SCHORER

Het rommelt in bestuurlijk Nederland. De burgemeesters van de vier grote steden en de commissarissen van de koningin van de vier Randstadprovincies hebben zich verenigd in de Holland Acht. De Holland Acht luidt de noodklok over de internationale concurrentiepositie van de Randstad, die de laatste jaren sterk verminderd zou zijn. Belangrijke redenen zijn de bestuurlijke drukte, de onbereikbaarheid en het niet samen optrekken bij het binnenhalen van buitenlandse investeerders.

Bij bestuurlijke drukte wijst de Holland Acht op de dertien ministeries, vier provincies, 190 gemeenten, vier stadsregio's en vele regionale samenwerkingsverbanden, die allemaal met, tegen en langs elkaar werkzaam zijn in de Randstad. De onbereikbaarheid behoeft geen verdere toelichting. Ook kennen we de verhalen over delegaties uit (Randstad)gemeenten die na elkaar naar het buitenland gaan om hetzelfde buitenlandse bedrijf te interesseren voor vestiging in hun stad. Waarna het bedrijf kiest voor bijvoorbeeld Denemarken, dat één minister stuurde.

De regering heeft een commissie onder leiding van oud-premier Wim Kok gevraagd met voorstellen te komen die een einde moeten maken aan de bestuurlijke spaghetti.

Ondertussen buitelen de oplossingen voor deze problemen over elkaar heen: één Randstadprovincie, twee Randstadprovincies, een Randstadautoriteit, samenvoeging van de vier grote steden met hun randgemeenten tot regio's en samenvoeging van alle gemeenten met minder dan 40.000 inwoners.

Zoals gewoonlijk bij discussies over de organisatie van ons binnenlands bestuur is vrijwel niemand het met elkaar eens. Daarom is de afgelopen veertig jaar van alle plannen op dit terrein weinig terechtgekomen. Veel rapporten en wetsontwerpen over landsdelen, gewesten, agglomeraties en stadsprovincies liggen te verstoffen.

Ook de Holland Acht is het nog wel eens over de analyse, maar niet over de gewenste oplossing. Bij de oplossingen wordt meestal direct om schaalvergroting geroepen. Terwijl we op basis van ervaringen in het onderwijs en de gezondheidszorg intussen weten dat schaalvergroting weliswaar bepaalde knelpunten oplost, maar ook weer nieuwe problemen creëert. Het meest vergaande voorstel is de samenvoeging van de huidige provincies Noord- en Zuid-Holland, Flevoland en Utrecht tot één Randstadprovincie - min of meer terug naar de situatie van voor 1795. De argumenten die rond 1840 geleid hebben tot de opsplitsing van Holland in twee provincies gelden nu kennelijk niet meer.

Kijkend naar de problemen in de Randstad kan je je afvragen waarom de oplossingen niet specifiek gericht worden op de knelpunten, zoals de bereikbaarheid. Voor dat probleem kunnen het Rijk, de vier Randstadprovincies, de vier grote steden en de gemeenten van de vier stadsregio's op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen een Randstadvervoerschap vormen. Aan dat schap dragen zij al hun bevoegdheden en - een deel van - hun budget op het gebied van verkeer en vervoer over. Het schap kan er binnen een halfjaar zijn en krijgt tot taak de files aan te pakken en het openbaar vervoer sterk te verbeteren.

Critici zullen zeggen: 'De beslissingen van dat schap worden onvoldoende democratisch gecontroleerd.' En: 'Niet wéér een orgaan er bij.'

Ideale oplossingen bestaan in dit geval echter niet. Het gaat erom dat met de nodige creativiteit - op basis van de bestaande wet- en regelgeving - het mogelijk is specifieke problemen aan te pakken. Gecompliceerde operaties als de vorming van één of twee Randstadprovincies leiden pas over tien tot vijftien jaar tot een enigszins functionerend provinciaal Randstadbestuur. Als we tenminste niet in de situatie komen dat het plan na vijf jaar ploeteren alsnog wordt afgeblazen.

Van oud-premier Kok wordt veel wijsheid gevraagd.

Jhr mr K.F.H. Schorer is burgemeester van Renswoude. E-mail: burgemeester@renswoude.nl

Copyright (c) 2006 Het Financieele Dagblad


TERUG NAAR: Artikelkeus OF INTRODUCTIEPAGINA