Publicatiedatum: 16-11-2006

Gemeenten op het oorlogspad

HUGO SCHORER

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft afgelopen week een manifest van de gemeenten vastgesteld. In het manifest staat wat de gemeenten de komende kabinetsperiode willen realiseren. Het begint met de burgers. Die moeten van de overheid de ruimte en het vertrouwen krijgen om samen te beslissen wat ze zelf willen regelen en wat de overheid voor ze regelt. Het overheidsorgaan dat deze ruimte moet geven is de gemeente, want die staat het dichtst bij de burgers. Dat betekent minder regels en bindend besturen. Ook moet de gemeente hèt frontoffice van de overheid zijn. In die uitspraken van het manifest konden alle gemeentebestuurders zich prima vinden.

Dat was niet het geval bij de passages over meer bestuurskracht en minder bestuurlijke drukte.

Volgens het VNG-bestuur moet de bestuurskracht van de gemeenten worden vergroot. Gemeenten moeten daarom doorgaan met het versterken van de regionale samenwerking en met schaalvergroting door gemeentelijke herindeling. Dan kunnen meer taken naar de gemeenten worden overgeheveld. Meer taken voor gemeenten betekent minder taken voor provincie en rijk. Het bestuur stelde daarom voor in het manifest te kiezen voor beëindiging van de open huishouding van de provincies. Hiermee wordt bedoeld dat provincies alleen nog die taken mogen uitvoeren die de wet expliciet aan de provincie opdraagt. Dus bijvoorbeeld alleen ruimtelijke ordening, milieu en verkeer en vervoer. Geen jeugdzorg, geen zorgtaken, geen volkshuisvesting.

De keuze voor opschaling van gemeenten door herindeling was tegen het zere been van kleine gemeenten, waarvan de VNG afscheid lijkt te nemen. Bij het claimen van taken wil de VNG geen last meer hebben van kleine gemeenten, die deze taken niet aan zouden kunnen. Bestuurders van kleine gemeenten wezen tevergeefs op de slagvaardigheid van kleine gemeenten en de korte afstand tot de burgers, om wie het tenslotte allemaal te doen is. Hun voorstellen tot aanpassing van het manifest werden vlot van tafel geveegd.

Minister Johan Remkes riep de vergadering op om de passage over beëindiging van de open huishouding van de provincies te schrappen. Er lag een pittige brief van de gezamenlijke provincies, die dreigden met opschorting van al het overleg met de VNG. Met een krappe meerderheid koos de vergadering toch voor een gesloten huishouding van de provincies.

In de discussie hadden gemeentebestuurders gewezen op de wenselijkheid om samen met de provincies te onderzoeken wie het beste welke taken kan uitvoeren. Ook de provincies waren bereid tot een dergelijk onderzoek. De VNG wilde echter een niet mis te verstaan signaal afgeven.

Het resultaat is dat er een duidelijk wensenlijstje van de gemeenten op tafel ligt voor de kabinetsformatie. Dat is winst. Maar uit het manifest wordt ook duidelijk dat het VNG-bestuur eropuit is nieuwe taken te claimen. Daarbij lijkt het bestuur geen wezenlijke bezwaren te hebben tegen een nieuwe herindelingsgolf van kleine gemeenten, zoals onlangs door minister Remkes bepleit. Over het nadeel van een grotere afstand tussen bestuur en burger wordt niet gepraat, laat staan dat er op dat terrein nieuwe gedachten en concepten worden ontwikkeld.

In plaats van met steun van de provincies een hard punt te maken van versterking van de positie van de gemeenten en verruiming van het gemeentelijk belastinggebied, kiest de VNG voor een machtsstrijd met de provincies. Dit tegen de zin van veel gemeenten buiten de Randstad. Het heeft ook weinig te maken met het pleidooi uit het manifest voor bindend besturen. De ervaring leert dat zo'n machtsstrijd veel energie kost, energie die dan niet besteed wordt aan projecten die juist wel in het belang van de burger zijn.

Jhr mr K.F.H. Schorer is burgemeester van Renswoude. E-mail: burgemeester@renswoude.nl.

Copyright (c) 2006 Het Financieele Dagblad


TERUG NAAR: Artikelkeus OF INTRODUCTIEPAGINA