Publicatiedatum: 9-2-2006

Burgemeester uit Haagse hoge hoed

HUGO SCHORER

Voorstanders van de rechtstreeks door de bevolking gekozen burgemeester willen nog wel eens het oude beeld ophangen van de Haagse hoge hoed waar de burgemeester uitkomt. Dat Haagse gedoe moet dan volgens hen nodig vervangen worden door de democratisch gekozen burgemeester. Deze discussie is weer opgelaaid nu minister Alexander Pechtold van Bestuurlijke Vernieuwing voorstelt de Grondwet te wijzigen op het punt van de aanstelling van de burgemeester. In plaats van benoeming door de kroon, zoals nu in de Grondwet staat, wil Pechtold de door de bevolking gekozen burgemeester in de Grondwet opnemen. De Raad van State adviseerde het kabinet nog eens over dit voorstel na te denken omdat er over deze kwestie nog geen brede overeenstemming in de samenleving bestaat. En dat is toch wel gewenst als je de Grondwet wilt veranderen.

Pechtold heeft niet geluisterd naar deze wijze woorden. Vrij snel nadat hij zijn voorstel had ingediend kreeg de Raad van State alsnog gelijk. De Tweede-Kamerfractie van de PvdA liet weten niet mee te zullen werken aan deze grondwetswijziging. Dat was geen verrassing want de PvdA is voorstander van een door de gemeenteraad gekozen burgemeester. Omdat voor een grondwetswijziging tweederde meerderheid van de beide Kamers nodig is, ziet het er dus voorlopig niet naar uit dat de bevolking in 2010 de burgemeester zal gaan kiezen.

Als ik hierover met inwoners van Renswoude praat valt mij op dat er veel misverstanden zijn. Het idee bestaat nog steeds dat een nieuwe burgemeester uit een of andere Haagse hoge hoed komt rollen, bij voorkeur na allerlei gekonkel en gelobby. Anno 2006 is niets minder waar. Als er in een gemeente een nieuwe burgemeester moet komen, wordt dat netjes gemeld in de Staatscourant. Belangstellenden kunnen de nodige informatie krijgen, zoals een door de gemeenteraad opgestelde profielschets. Iedereen kan solliciteren. De commissaris van de koningin stuurt na een eerste selectie vijf tot tien kandidaten door naar de vertrouwenscommissie uit de gemeenteraad. Die kan desgewenst ook een niet door de commissaris geselecteerde kandidaat uitnodigen voor een gesprek. De vertrouwenscommissie maakt vervolgens zelfstandig zijn keuze voor nummer 1 en nummer 2. De gemeenteraad neemt deze keuze praktisch altijd over in zijn openbare aanbeveling aan de minister van Binnenlandse Zaken. De benoeming door de kroon van de nummer 1 is vervolgens in feite een formaliteit. Dit betekent niet dat er niet genetwerkt en gelobbyd wordt, zeker als het gaat om een nieuwe burgemeester van een grote stad. Zo zullen partijlobbyisten partijgenoten benaderen met de vraag of ze niet naar die of die interessante burgemeesterspost willen solliciteren; andere partijgenoten zullen ze juist ontraden om belangstelling te tonen. Dat mag allemaal zo zijn, maar sinds de invoering van de openbare aanbeveling bepaalt in feite de gemeenteraad en niemand anders wie het wordt.

Spiegelbeeld van deze ontwikkeling is dat de burgemeester ook het vertrouwen van de gemeenteraad moet hebben om te kunnen functioneren. Dat bleek in Groningen, toen burgemeester Ouwerkerk na de Oosterparkrellen het vertrouwen van de meerderheid van de raad verloor en opstapte.

De kroonbenoeming van nu is niet meer te vergelijken met de kroonbenoeming van dertig jaar geleden. Toen werd er door de minister van Binnenlandse Zaken een promotie- en carrièrebeleid gevoerd. Jonge veelbelovende academici werden in kleine dorpen tot burgemeester benoemd en werden na enkele andere gemeenten burgemeester in een grote stad. Deze carrièreburgemeesters zijn een uitstervend ras.

Het beeld van de Haagse hoge hoed komt niet overeen met de werkelijkheid van vandaag, waarbij we in feite een door de raad gekozen burgemeester hebben. Eigenlijk net zo democratisch als de door de raad gekozen wethouders.

Jhr mr K.F.H. Schorer is burgemeester van Renswoude. E-mail: burgemeester@renswoude.nl

Copyright (c) 2006 Het Financieele Dagblad


TERUG NAAR: Artikelkeus OF INTRODUCTIEPAGINA